Αποφρακτικός ειλεός

Ορισμός

Ονομάζεται η αδυναμία προώθησης του εντερικού περιεχομένου, λόγω απόφραξης του αυλού του εντέρου. Η απόφραξη αυτή χαρακτηρίζεται σε α) τέλεια, όταν όλος ο αυλός είναι κλειστός,β) ατελής, όταν είναι μερικώς αποφραγμένος, γ) απλή, όταν αφορά μόνο τον αυλό του εντέρου δ) ισχαιμική, όταν έχει επηρεαστεί η αιμάτωση του τοιχώματός του, που μπορεί να οδηγήσει μέχρι και σε νέκρωσή του. Κλειστή έλικα ονομάζεται η κατάσταση κατά την οποία υπάρχουν δύο τουλάχιστο σημεία απόφραξης και το τμήμα ανάμεσα σε αυτά λέγεται κλειστή έλικα.

Αίτια

Είναι η πιο συνηθισμένη χειρουργική πάθηση του λεπτού εντέρου. Τα κυριότερα αίτια είναι:
1. Συμφύσεις (60%), οι οποίες προκύπτουν μετά από ενδοκοιλιακή φλεγμονή ή μετά από χειρουργική επέμβαση.
2. Κήλη: (βουβωνοκήλη, μηροκήλη κλπ).
3. Ογκοι (20%) είτε προβάλλουν μέσα στον αυλό και τον αποφράσσουν, είτε προκαλούν εγκολεασμό και απόφραξη.
4. Εγκολεασμός.
5. Συστροφή (Volvulus) προκύπτει από την περιστροφή των εντερικών ελίκων γύρω από κάποιο σταθερό σημείο.
6. Ξένα σώματα.
7. Χολόλιθοι.
8. Φλεγμονώδεις νόσοι.
9. Στένωση: προκαλείται μετά από ακτινοβολία, χειρουργικό τραύμα, κακή αιμάτωση του εντέρου
10. Ινοκυστική νόσος.
11. Αιμάτωμα: μπορεί να προκληθεί στο τοίχωμα του λεπτού εντέρου, σε κάποιον ασθενή που παίρνει αντιπηκτικά.

Μόνο το 15% των αποφράξεως αφορά το παχύ έντερο. Το συνηθέστερο τμήμα στο οποίο εντοπίζεται είναι το σιγμοειδές. Τα αίτια είναι παρόμοια με αυτά του λεπτού εντέρου
1. Καρκίνος παχέως εντέρου (65%).
2. Συστροφή παχέως εντέρου (5%).
3. Εκκολπωμάτωση (20%).
4. Φλεγμονώδεις νόσοι.
5. Κοπρόλιθοι.
6. Καλοήθεις όγκοι.
7. Σπάνιες αιτίες, όπως εγκολεασμός στους ενήλικες ή συγγενείς (εκ γενετής) ινώδεις ταινίες, που αποφράσσουν τον αυλό του παχέως εντέρου.

Συμπτώματα

Ανάλογα με το σημείο της απόφραξης υπάρχει ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων:
α) Υψηλή απόφραξη (έως την αρχή της νήστιδος): Έμετος και πόνος ψηλά στο υπογάστριο (στην πάνω κοιλία και προς το κέντρο)
β) Μέση και χαμηλή απόφραξη (νήστιδα και περιφερικός ειλεός): κωλικοειδής πόνος γύρω από τον ομφαλό. Οι έμετοι ακολουθούν τον πόνο και μπορεί να εμφανιστούν και μετά από λίγες ώρες.
γ) Απλή μηχανική απόφραξη του παχέως εντέρου.
Ο πόνος είναι βύθιος κι εντοπίζεται στο υπογάστριο (κατώτερη κοιλία). Εάν είναι συνεχής, είναι ένδειξη περιτονίτιδος ή εντερικής ισχαιμίας. Δυσκοιλιότητα ή αναστολή των κενώσεων, είναι σημείο πλήρους απόφραξης. Πολλές φορές ακούγονται έντονοι ήχοι (βορβορυγμοί), που συνοδεύουν τα επεισόδια πόνου. Ο εμετός είναι καθυστερημένη εκδήλωση και μπορεί και να λείπει τελείως.

Απεικονιστικά ευρήματα

Κατά τον απεικομιστικό έλεγχο, σε περίπτωση απόφραξης λεπτού εντέρου, στην απλή ακτινογραφία κοιλίας σε όρθια έχουμε υδραερικά επίπεδα στις εντερικές έλικες που έχουν κλιμακωτή κατανομή. Το παχύ έντερο δεν περιέχει αέρα. Σε επιπλοκές διαπιστώνεται ελεύθερο υγρό ή αέρας (στη διάτρηση του εντέρου) ή υδραερικά επίπεδα εκτός των εντερικών ελίκων. Σε περίπτωση απόφραξης του παχέως εντέρου, στην απλή ακτινογραφία, το διατεταμένο παχύ έντερο, δίνει την εικόνα κορνίζας που πλαισιώνει την περιτοναϊκή κοιλότητα.Ο βαριούχος υποκλισμός συχνά χρησιμοποιείται για να δείξει το σημείο της απόφραξης.

Αντιμετώπιση

Στον ασθενή τοποθετείται ρινογαστρικός σωλήνας για αποσυμφόρηση. Υγρά αντιβιοτικά χορηγούνται δια μέσω ενδοφλέβιας οδού,καθώς επίσης απαραίτητη είναι η τοποθέτηση κεντρικού φλεβικού καθετήρα, για τον υπολογισμό των αναγκών σε υγρά του οργανισμού Η ικανοποιητική διούρηση ελέγχεται με ουροκαθετήρα.
Οι ακτινογραφίες που ακολουθούν δείχνουν απουσία αέρα στο ορθό και ευρήματα απόφραξης.
Βαριούχος υποκλισμός γίνεται για να διαπιστωθεί ή όχι απόφραξη στο παχύ έντερο.
Σε σοβαρότερες περιπτώσεις αποφρακτικού ειλεού, απαραίτητη είναι η χειρουργική αντιμετώπιση.